Căn nhà im phăng phắc, chỉ còn tiếng gió rít qua khe cửa và tiếng sột soạt của tờ giấy di chúc cũ kỹ bà Lan vừa mở ra. Trên bàn, bát nhang khói còn chưa tan sau lễ 49 ngày của ông Phán – chồng bà – người đã trút hơi thở cuối cùng sau một đời làm lụng, tích cóp được ít tài sản: bốn mảnh đất, một ít tiền vàng, để lại cho các con.

Từng dòng chữ trong di chúc như lưỡi dao lạnh lẽo cắt qua bầu không khí:

• Anh cả Hà: 2 mảnh đất mặt tiền.

• Anh Tuân: 2 mảnh đất ruộng đã sang tên.

• Em út Xuân: 10 cây vàng làm của hồi môn.• Còn anh Chí – người con trai thứ ba bị tai biến, ngồi xe lăn suốt 13 năm – phần chia được viết rõ: “vì không còn khả năng lao động, phần của Chí sẽ do vợ quản lý, nhận 3 triệu đồng hỗ trợ và tiếp tục chăm sóc mẹ già khi tôi mất.”

Chị Miên, người vợ đã gắn bó với anh Chí từ lúc tai nạn ập đến, ngày ngày đi làm mướn kiếm sống, đêm về còn lo cho chồng từ miếng ăn đến giấc ngủ, giờ chỉ biết sững người. Bàn tay chị run lên, ôm lấy anh như một cái phản xạ bản năng. Ánh mắt chị lạc đi, rồi bất ngờ bật khóc tức tưởi.

Bà Lan – mẹ chồng chị – đọc đến cuối bỗng dừng lại. Tay bà khựng lại giữa không trung, mắt bà rưng rưng nhìn con dâu. Gương mặt người phụ nữ ngoài 60 phút chốc tái đi. Bà chưa bao giờ thương con dâu ra mặt, chưa một lần nói lời cảm ơn vì 13 năm qua Miên gồng gánh cả gia đình. Nhưng giờ đây, trước những ánh mắt lạnh lùng chia phần, bà mới cảm thấy có điều gì đó sai sai…

Chị Miên không nói một lời nào, chỉ ôm chồng khóc nức nở. Tiếng nức nở đó vang vọng trong căn nhà ảm đạm, khiến ai cũng lặng im.

Bốn mảnh đất, hai mươi cây vàng, những thứ tưởng là “phần thưởng” cho công sinh thành, cuối cùng lại thành dấu chấm hết cho một người phụ nữ đã dốc cạn thanh xuân lo cho nhà chồng.

Căn phòng vẫn còn chìm trong im lặng, chỉ có tiếng nức nở của chị Miên mỗi lúc một nghẹn hơn. Anh Chí run run đưa tay lên lau nước mắt cho vợ nhưng không thể. Cánh tay co rút bất lực. Đôi mắt anh cũng đỏ hoe.

Không ai trong số các anh em lên tiếng. Có người cúi mặt. Có người mím môi. Cũng có kẻ quay đi giả vờ không nghe rõ. Những tờ giấy đỏ ghi thông tin quyền sử dụng đất vẫn nằm nguyên trong tay họ, như thể đã là chuyện tất nhiên.

Bà Lan đột nhiên đứng bật dậy.

Tờ di chúc run lên trong tay bà. Đôi mắt người đàn bà từng trải, những tưởng đã cạn khô nước mắt sau cái chết của chồng, giờ long lanh lạ thường. Bà nhìn vào đôi mắt đẫm lệ của cô con dâu đã cặm cụi bao năm, rồi nhìn sang các con – những người đang giữ trong tay phần “hưởng lộc” mà chưa từng dính tay vào một giọt nước chăm người bệnh.

Rồi bà làm một việc không ai ngờ tới.

Xoạt!

Tờ di chúc bị bà xé làm đôi ngay trước mặt cả nhà. Tiếng xé giấy vang lên khô khốc, chát chúa, như cắt ngang bầu không khí nặng nề suốt bao năm.

– “Tôi sai rồi.” – Giọng bà Lan vang lên, khàn nhưng dứt khoát.

– “Miên! Mẹ xin lỗi con. Suốt 13 năm qua, con gánh vác cả gia đình này thay mẹ, chăm thằng Chí từng miếng ăn, giấc ngủ. Vậy mà đến lúc chia tài sản, mẹ lại để con nhận lấy ba triệu bạc và… trách nhiệm chăm mẹ khi về già? Mẹ thật không bằng cỏ rác!”

Miên ngẩng lên, đôi mắt sưng húp lạc đi.

Bà Lan bước chậm về phía con dâu, cầm lấy tay Miên, khẽ siết:

– “Từ giờ, phần của thằng Chí là một mảnh đất ở gần nhà mình. Mẹ sẽ sang tên cho hai đứa, để vợ chồng còn chỗ nương thân. Tiền tiết kiệm ba còn để lại, mẹ sẽ chia lại, phần của Miên phải xứng đáng. Chăm chồng không phải là nghĩa vụ… mà là tình nghĩa. Mẹ… mẹ không thể để tình nghĩa bị chà đạp như vậy!”

Miên bật khóc lần nữa, nhưng không còn là nỗi uất nghẹn – mà là sự xúc động tột cùng.

Các con trai im lặng. Anh Hà ngước nhìn mẹ, định nói gì đó nhưng rồi cúi mặt. Anh Tuân thở dài. Cô út Xuân bước lại nắm tay Miên, gật đầu đồng tình.

Lần đầu tiên sau 13 năm, chị Miên thấy lòng mình nhẹ nhõm. Không phải vì được chia đất hay có tiền, mà vì cuối cùng, chị đã được nhìn nhận như một con người có giá trị – không chỉ là dâu, là vợ, mà là một người đã yêu thương, đã hy sinh, và xứng đáng được công bằng.