Hôm nay là ngày giỗ thứ hai của Má tôi, một ngày âm u và nặng trĩu.

Mâm cúng đặt giữa gian nhà ngói ba gian rộng lớn ở quê hương Làng Thanh Bình, đầy đủ thịt thà, xôi gà, trái cây ngoại nhập không thiếu thứ gì. Nhưng mâm cúng ấy lại thiếu thứ quan trọng nhất: sự sum vầy. Căn nhà rộng thênh thang giờ chỉ có thằng Út, tên là Tùng, lủi thủi ra vào lo nhang khói. Còn bốn anh em chúng tôi – những người mang danh “thành đạt” ở thành phố – chỉ gửi đồ về cúng hoặc chuyển khoản gấp gáp, tuyệt nhiên không một ai bước chân về lại ngôi nhà đó.

Tất cả cũng chỉ vì tờ giấy viết tay má tôi để lại trước khi trút hơi thở cuối cùng, một tờ giấy mỏng manh đã trở thành bản án tử cho tình thâm thủ túc. Nhà tôi có năm anh chị em. Ba mất sớm, Má tên Bà Năm, gồng gánh buôn bán ngược xuôi nuôi cả đàn con. Lần lượt tôi (Thiện – anh cả), thằng Hai (Minh), con Ba (Hương), rồi con Tư (Thảo) đều thoát ly lên thành phố. Chúng tôi lập nghiệp, mua nhà, mua xe, sống cuộc đời mà ai cũng mơ ước.

Chỉ có Tùng, thằng Út, vì ốm yếu từ nhỏ và tính tình lầm lì, nên học hết cấp 3 thì ở lại quê làm vườn, chăm sóc Má. Những năm tháng Má còn sống, chúng tôi vẫn về thăm nhà đều đặn vào dịp Tết nhất. Chúng tôi tự hào vì mình gửi về cho Má không thiếu thứ gì, từ thuốc bổ ngoại đến ti vi màn hình phẳng. Chúng tôi cứ nghĩ, tiền bạc có thể bù đắp cho sự vắng mặt của mình. Chúng tôi nhìn Tùng với ánh mắt thương hại, đôi khi là coi thường, cho rằng nó là đứa bất tài nhất nhà nên mới phải bám váy mẹ. Chúng tôi là những ngôi sao đang tỏa sáng, còn Tùng chỉ là một hành tinh mờ nhạt.

Rồi ngày Má mất đến đột ngột sau một cơn tai biến. Đám tang Má to nhất xã, kèn trống linh đình. Anh em tôi khóc lóc vật vã, ai nhìn vào cũng khen Má có phước, con cái hiếu thảo. Nhưng bi kịch thật sự bắt đầu ngay sau khi hạ huyệt, lúc bác trưởng tộc lôi ra một tờ giấy học sinh ố vàng, nét chữ run rẩy của Má viết cách đó vài tháng. Đó là lời trối trăng cuối cùng của Má.

Nội dung tờ giấy ngắn gọn, không có con dấu công chứng, chỉ là lời dặn dò chất chứa tình yêu thương và sự thấu hiểu: “Căn nhà và mảnh vườn này, má để lại toàn quyền cho thằng Út (Tùng). Các anh chị nó đã có phận, có cơ nghiệp đàng hoàng, hãy nhường lại cho em. Coi như đây là phần bù đắp má dành cho nó vì đã hi sinh tuổi trẻ để ở cạnh má…”

Vừa nghe dứt lời, không khí tang thương bỗng chốc biến thành một phiên tòa xét xử. Khuôn mặt anh em tôi, vừa mới đó còn đầm đìa nước mắt, giờ phút chốc trở nên méo mó vì lòng tham và sự đố kỵ. Cô Ba (Hương) hét lên đầu tiên: “Tại sao lại như thế? Đất đai giờ lên giá cả tỷ bạc, sao Má lại cho mình nó? Chắc chắn nó đã thủ thỉ xúi giục Má lúc Má lẩn thẩn!” Thằng Hai (Minh) đập bàn: “Con nào cũng là con, chia đều mới là đạo lý. Nó chăm Má thì chúng tôi cũng gửi tiền về nuôi Má, chứ nó lấy gì mà nuôi? Nó chỉ là đứa ăn bám!”

Tôi – Thiện, là anh cả – thay vì đứng ra dàn xếp, lòng tham và sự ích kỷ cũng khiến tôi mờ mắt. Tôi nghĩ đến món nợ ngân hàng khi mua căn chung cư thứ hai cho con trai, nghĩ đến giá trị mảnh đất mặt tiền đang sốt giá vì dự án khu công nghiệp sắp mở. Tôi lạnh lùng nói: “Tờ giấy này không có giá trị pháp lý. Nếu chú Út biết điều thì chia 5, còn không thì kiện ra tòa. Chúng ta phải có phần!”. Lúc đó, tôi thấy Tùng ngồi co ro ở góc nhà, tay ôm di ảnh Má, mắt đỏ hoe nhưng ráo hoảnh. Nó không cãi một lời nào, chỉ nhìn chúng tôi trân trân. Ánh mắt ấy không có sự hận thù, chỉ có sự thất vọng và đau đớn đến tận cùng.

Nó lẳng lặng đứng dậy, đặt tờ giấy xuống bàn thờ Má. “Mấy anh chị cần tiền đến thế sao? Nếu muốn bán thì bán đi, em đi chỗ khác.” Câu nói đó như gáo nước lạnh tạt vào mặt cả bốn anh chị em, nhưng lòng tham đã chiến thắng sĩ diện. Chúng tôi không ngần ngại tranh cãi, mạt sát nhau, lôi cả những chuyện cũ ra bóc mẽ ngay trước bàn thờ chưa tàn nhang khói của Má. Kết cục, không ai bán được nhà vì tờ di chúc không có giá trị pháp lý tuyệt đối và sự can thiệp của chính quyền xã muốn giữ ổn định tình hình. Nhưng tình thâm thủ túc thì đã đứt đoạn từ ngày đó. Bốn người chúng tôi bỏ về thành phố, thề không nhìn mặt thằng Út nếu nó không chịu bán đất chia tiền.

Hai năm trôi qua. Đêm qua, tôi nằm mơ thấy Má. Má không mắng, chỉ ngồi khâu áo ở hiên nhà, cái lưng còng xuống cô độc. Má không nói một lời nào, nhưng sự cô độc ấy khiến tôi tỉnh giấc trong mồ hôi lạnh. Tôi chợt nhớ lại những ngày cuối cùng của Má. Má nằm liệt giường suốt những tháng cuối đời. Ai là người thay tã? Ai là người thức trắng đêm bóp chân co quắp? Ai là người nấu từng muỗng cháo loãng, kiên nhẫn bón cho Má?

Là Tùng.

Lúc chúng tôi bận rộn với những hợp đồng tiền tỷ, bận đi du lịch, bận lo cho cơ nghiệp riêng, thì Tùng đang đánh đổi cả tuổi trẻ, cả những cơ hội đổi đời để làm tròn chữ Hiếu thay cho cả 4 anh chị em. Anh em chúng tôi gửi tiền về là để mua lại sự thanh thản cho lương tâm mình, chứ không phải để nuôi Má. Căn nhà đó Má để lại cho nó, không phải là tài sản hay món quà vật chất. Nó là sự ghi nhận công lao, là mái ấm duy nhất che chở cho đứa con thiệt thòi, cô độc nhất. Vậy mà chúng tôi, những kẻ có trong tay bạc tỷ, lại đi tranh giành từng tấc đất với chính em ruột mình.

Tôi ngồi dậy, lòng nặng trĩu. Tôi chợt hiểu, người bất tài, ích kỷ nhất nhà không phải là thằng Út, mà chính là những kẻ thành đạt đang sống trong nhung lụa kia. Tôi vội vã bật điện thoại, nhìn vào danh bạ, tìm số của Tùng. Đã hai năm tôi không gọi cho nó. Tôi phải gọi, tôi phải về. Tôi phải xin lỗi, không phải vì miếng đất, mà vì đã phản bội lời dặn dò cuối cùng của Má. Tôi cần phải làm gì đó để hàn gắn lại thứ tình cảm đã bị tiền bạc và lòng tham xé nát.